Người ta thường nói tính cách được định hình từ gia đình – Phong cách lãnh đạo được định hình từ những người sếp. Không phải từ sách. Không phải từ khóa học. Mà từ cách họ xử lý một cuộc họp căng thẳng. Cách họ bảo vệ team khi có chuyện. Cách họ im lặng đúng lúc — và lên tiếng đúng lúc hơn.

Tớ đã gặp được những người như vậy. Không phải một – Mà nhiều lần.

Thời sinh viên

Năm 3, tớ tham gia 1 nhóm làm việc từ xa, ở đây tớ gặp anh Duy – người được công ty mời về training tụi tớ Java.

Trước buổi họp team, giám đốc từ Hà Nội gửi 1 email chào mừng đến mỗi người. Chỉ một thành viên duy nhất phản hồi email và cảm hơn. Trong buổi học đầu tiên ấy, điều chúng tớ học không phải là hàm, biến, code. Mà là: Trong công việc, hãy luôn phản hồi khi nhận được email hay tin nhắn — dù chỉ là: Tôi đã nhận được. Bài học nhỏ đó, tớ đã truyền lại cho rất nhiều thế hệ kế cận trong suốt hành trình quản lý của mình.

Trong nhóm, tớ vốn yếu lập trình và mê thiết kế. Khi ấy tớ đang học song song IT bên trường và khoá thiết kế riêng. Thấy tớ có vẻ mơ màng, Cuối buổi, anh Duy gặp riêng tớ — không phải để nhắc nhở, mà để hỏi tớ thật sự muốn làm gì. Rồi quyết định không cố chấp dạy tớ code nữa. Thay vào đó anh đăng ký khoá học thiết kế cho tớ đi học miễn phí. Nền tảng tớ có, 1 phần là anh giúp tớ xây.

Sau này tớ còn được làm cùng anh một thời gian ngắn tại Đại học Hoa Sen trước khi sếp Bình về. Tớ lại học thêm được từ anh sự tinh tế của một người sếp. Anh không bao giờ la mắng nhân viên trước mặt người khác, mà sẽ tranh thủ nói chuyện riêng, hướng dẫn cho người chưa quen việc. Không khí làm việc vì vậy rất nhẹ nhàng, và hoà thuận. Khiến cho mỗi người đều cảm thấy đi làm là một ngày vui dù cho vẫn chạy deadline, vẫn bị ép KPI.

Giờ anh đã định cư ở Úc rồi.

Nhân corp

Tớ gặp sếp Bình 1. Tớ có đến 2 sếp tên Bình — nên tạm gọi anh là sếp Bình 1. Sếp không phải designer, nhưng sếp như anh trai tụi tớ vậy.

Năm đó, tớ bị một tai nạn xe trong lúc vội đi làm. Bị cả công ty của người gây tai nạn bao vây. Tớ chỉ biết gọi sếp ra chống lưng. Mình sếp đứng ra chống chọi với cả chục người đang quá khích muốn tớ phải bồi thường ngược lại. Anh còn gọi công an ra giúp tớ.

Cho tới khi bác giám đốc công ty bên kia ra nhìn hiện trường. Biết là nhân viên của bác ấy sai, thì tớ mới được thả cho đi. Sếp Bình mang xe tớ đi sửa vì tớ bị té trầy xước tùm lum. Xe tớ cũng bị hư không chạy bình thường được.

Sự bảo vệ của sếp đã cho tớ một bài học lớn. Người quản lý, dù không mạnh chuyên môn, nhưng họ bảo vệ tốt nhân viên của mình, thì vẫn sẽ luôn được tôn trọng. Năng lực bảo vệ, là một năng lực rất mạnh mẽ của người quản lý, mà không phải ai cũng có.

Transoft

Giờ đổi thành Filestring thì phải, tớ gặp sếp Mike. Sếp Mike không phải designer — nhưng anh có năng lượng không bao giờ cạn và ý tưởng liên tục chảy. Anh luôn tìm tài liệu design cho tớ đọc. Chính tư duy product của anh đã định hình cách tớ nhìn User Flow sau này.

Tuy nhiên câu chuyện tớ nhớ nhất về sếp, là sếp vô cùng thân thiết với các thành viên công ty. Chơi cùng nhau như anh em, không hề có khoảng cách. Tuy nhiên, đến tối, sếp sẽ tự thuê một phòng ngủ riêng. Và tớ nhận ra một bài học mới: Gần gũi và ngang hàng là hai thứ khác nhau. Người quản lý giỏi biết khi nào cần xóa khoảng cách — và khi nào cần tự tạo lại nó.

Giờ sếp ở Mỹ rồi.

Đại học Hoa Sen

Sếp Bình 2 chuyên về Marketing và thuộc tuýp lãnh đạo cộng tác. Dù rất nghiêm khắc nhưng mọi sự kiện vào tay sếp đều có kết quả tốt.

Câu chuyện về chiếc giáp sắt

Lúc đầu tớ cũng sợ lắm – dù sếp chưa la mắng tớ lần nào. Nhưng nghe sếp mắng người khác tớ cũng khớp khớp. Cho đến teambuilding của phòng, sếp nhìn quanh và hỏi tớ: Em có thấy Thảo không ? Anh thấy mấy hôm nay Thảo cũng buồn buồn.

Như có một tiếng sét nổ ra trong đầu tớ, xé toạc hình ảnh người sếp khó tính, khó gần mà tớ đã hình dung bấy lâu. A, thì ra sếp cũng rất quan tâm đến nhân viên, nhưng sự quan tâm ấy bị bao bọc trong một lớp giáp sắt.

Sau này, sếp dần dần lột bỏ lớp giáp sắt ấy, từng chút một.

Câu chuyện về hơn 10.000 quyển cẩm nang tuyển sinh

Có một lần, làm quyển cẩm nang tuyển sinh. Số lượng in hơn 10.000 bản. Nhưng ngay trang bìa tớ ghi sai chính tả cho 1 từ nhỏ xíu ở dưới cùng. Tớ ngay lập tức chạy lên báo sếp và xin lỗi. Lúc ấy tớ cũng cảm thấy áp lực đè lên tớ thì ít, mà lên sếp thì nhiều, vì ngân sách để in lại số lượng lớn như vậy có lẽ không còn.

Thay vì bị mắng như tớ nghĩ, thì sếp im lặng và nói: “Quan trọng là em đã tìm ra và nhận lỗi, lần sau mình có thể cẩn thận hơn. Quyển cẩm nang có một trang khác cũng có lỗi và cần làm đính chính, chúng ta sẽ đính chính cho cả 2.“

Tớ có thể im lặng né tránh, hay đổ lỗi cho Content đưa nội dung sai. Nhưng việc nhận lỗi ngay đã mở ra cơ hội để sản phẩm của tớ đến tay người dùng hoàn chỉnh hơn. Hơn một tuần tăng ca kẹp đính chính vào đúng trang lỗi. Nhưng lòng tớ nhẹ hơn bất kỳ deadline nào đã từng trải qua.

Đáng phục nhất ở sếp không phải sự nghiêm khắc — mà là khả năng nhận ra yếu điểm của bản thân, và cải thiện nó từng chút một. Từ lớp giáp sắt ban đầu, đến người anh gần gũi với cả team về sau.

Giờ sếp đã định cư ở Mỹ.

VNG

Cuối cùng thì tớ cũng có một sếp là Designer khi tui chuyển qua VNG. Sếp Đỗ Thái Thanh là kiểu lãnh đạo thu hút. Dù nhỏ tuổi hơn, nhưng tài năng khiến tớ vô cùng nể phục

Sếp hay tổ chức workshop nội bộ mỗi cuối tuần. Mọi người chia sẻ kiến thức cho nhau, còn sếp trực tiếp dạy vẽ.

Tớ không phải là Artist, vì vậy trong buổi đầu tiên khi sếp yêu cầu gửi một bức tranh mình từng vẽ, tớ vô cùng ngại ngần khi gửi ảnh một cành hoa đơn giản, trong khi các bạn khác đều là ảnh nhân vật rất đẹp. Sếp nhìn qua một lượt, rồi bắt đầu dạy từ nền tảng dựng hình cơ bản — không phán xét, không so sánh. Chỉ một cái liếc mắt, sếp đã biết tranh của từng người đang thiếu điều gì.

Sếp cũng luôn mang theo tool để sketch khi chờ đợi. Với sếp điều quý giá nhất tớ học được không chỉ là vẽ. Mà là: người giỏi không ngừng rèn luyện — và họ nâng người khác lên bằng chính sự rèn luyện đó.

Mirae Asset

Tớ rời Sài Gòn, quay lại sau 2 năm và đầu quân cho sếp Viễn. Sếp giỏi quản lý cảm xúc. Gần như không bao giờ thấy sếp dao động hay nổi nóng. Sẵn sàng chịu chút thiệt thòi để member của mình được đánh giá tốt (đồng nghĩa với tăng lương đó). Có 3 điều tớ ấn tượng nhất về sếp.

Câu nói khi sếp tuyển tớ về team

Đại ý: Thực ra Viễn có đủ mọi thứ để sống cuộc sống điền viên rồi, nhưng trong tâm khảm vẫn bị thôi thúc mong muốn làm ra các sản phẩm công nghệ mang giá trị cho xã hội. Tớ tự dưng nghĩ: Uh tớ cũng vậy. Tớ cũng vẫn tràn đầy năng lượng và khao khát làm ra những sản phẩm ý nghĩa.

Thúc đẩy không chỉ bằng lời nói

Cũng trong thời gian này tớ gặp một cú sốc — loại khiến người ta không muốn nói với ai. Sếp nhìn mặt mà nhận ra. Sau đó gửi cho tớ một kênh youtube của một bạn designer mang rất nhiều năng lượng tích cực, tớ nhờ vậy đã neo được qua giai đoạn khủng hoảng đó.

Không trực tiếp hỏi chuyện cá nhân, sếp dùng hành động để thúc đẩy tớ.

Chiếc máy pha cà phê ở góc văn phòng

Sếp còn mua một chiếc máy pha cà phê để ở công ty. Mỗi người khi uống sẽ tuỳ ý bỏ tiền trong chiếc thùng ngay cạnh. Cuối năm số tiền đó được khui ra gửi đến bà con vùng lũ. Hoặc ủng hộ cho các hoạt động thiện nguyện phát sinh vào thời điểm đó.

Dưới sự quản lý của sếp, team thực sự là một khối thống nhất. Dù test và dev trong truyền thuyết là 2 nhóm đối đầu, ở team tớ luôn hỗ trợ nhau hết sức. Xong sếp rời tụi tớ định cư ở Úc luôn.

Bệnh viện Bình Dân

Tớ hỗ trợ bệnh viện Bình Dân thiết kế cho một số sự kiện nên gặp được sếp Nguyễn Hồ Vĩnh Phước. Sếp là Bác sĩ Nam khoa, Trưởng phòng Công tác xã hội, MC, phiên dịch cabin y khoa — tớ chỉ biết 4 vai trò đó thôi, thực tế có thể nhiều hơn đấy.

Áp lực công việc

Trong giai đoạn tổ chức sự kiện, đặc biệt là sự kiện Kỷ niệm 70 năm thành lập bệnh viện Bình Dân, tớ mới thấm thía áp lực lẫn tinh thần cống hiến hết mình của team. Để hoàn thành quyển kỉ yếu hơn 500 trang trong thời gian ngắn, có hôm chúng tớ thức đến 3h sáng, có hôm thức xuyên đêm ở văn phòng. Tới mức tớ về nhà mà con Poc nó nhảy sảng luôn vì tưởng tớ bỏ rơi nó.

Tớ cũng muốn mọi thứ phải hoàn hảo nhất có thể trong quỹ thời gian có hạn như sếp. Nhưng tớ là thiết kế freelance nên chỉ mệt trước thời gian tổ chức sự kiện. Còn sếp và team thì lúc nào cũng phải đối mặt với khối lượng công việc lớn và nhiều đêm ngủ lại luôn tại văn phòng.

Nhìn sếp, tớ thấy con người mà tớ muốn trở thành trong công việc. Là người trân trọng công việc của chính mình. Hết lòng lăn xả vì nó.Và tớ tự hỏi: liệu mình có đang sống với công việc theo cách đó không? Với tớ, câu trả lời là có. Bởi tớ chọn UI/UX không phải vì nó an toàn — mà vì tớ có thể cháy hết mình với công việc và nhận ra được ý nghĩa của những điều mình đang làm.

Vài ngày lên văn phòng, tớ biết thêm một điều: nếu muốn hỗ trợ đúng người thực sự khó khăn trong bệnh viện, hãy tìm phòng Công tác xã hội. Họ biết rõ hoàn cảnh từng bệnh nhân — và sẽ đưa bạn đến đúng nơi cần giúp.

Những người thầy của tớ không ai đứng trên bục giảng. Họ dạy tớ bằng cách họ sống, cách họ làm việc, và cách họ đối xử với người xung quanh. Tớ không biết người sếp tiếp theo của mình sẽ dạy tớ điều gì. Nhưng tớ biết mình đã sẵn sàng cho một câu chuyện mới.